Berlin'de Probezeit: İki Haftalık İhbar Süresi, On Çalışan Sınırı ve Mücadelenin Gerçekte Nerede Verildiği

Resmi Kural

Neredeyse her Alman iş sözleşmesi bir Probezeit içerir, ve bunun gerçekte neyi değiştirdiği etiketin kendisinden daha çok önem taşır. Section 622(3) BGB uyarınca, üzerinde anlaşılmış bir deneme dönemi en fazla altı ay sürebilir, daha uzun olamaz, ve bu süre boyunca her iki taraf da sözleşmeyi iki haftalık ihbarla, gerekçe göstermeden sona erdirebilir. Bu iki haftalık pencere katı bir şekilde gün gün işler, bu yüzden bir fesih mektubu hemen hemen herhangi bir takvim gününe düşebilir, deneme dönemi bittikten sonra geçerli olan ayın ortası ya da sonu gibi sabit tarihlerin aksine.

Probezeit etiketinin kendisinden çok daha önemli olan şey, ayrı bir hukuki anahtar: Almanya’nın gerçek işten çıkarma koruması yasası olan Kündigungsschutzgesetz (KSchG). Sizi kapsaması için iki koşulun aynı anda sağlanması gerekir. Birincisi, aynı işverende kesintisiz altı ay çalışma. İkincisi, Section 23 KSchG o işverenin düzenli olarak 10’dan fazla kişi çalıştırmasını şart koşar, yarı zamanlı çalışanlar saatlerine göre indirimli yüzde 50 ya da yüzde 75 ağırlıkla sayılır ve çıraklar sayıma hiç dahil edilmez. Bu iki koşuldan biri bile eksikse, çoğu kişinin Alman iş hukukuyla ilişkilendirdiği detaylı, sosyal gerekçeye dayalı korumalar hiç uygulanmaz, ne deneme döneminde, ne de gerçekten küçük bir işverende sonrasında.

Bu tablonun her satırını kesip geçen tek bir koruma var. Section 17 MuSchG, hamileliğin başlangıcından doğumdan dört ay sonrasına kadar işten çıkarmayı kesinlikle yasaklar, hem basitleştirilmiş iki haftalık Probezeit feshinin hem de Kleinbetrieb muafiyetinin üzerine geçer. Bu dönemde bir işten çıkarma sadece bir eyalet iş koruma makamının önceden açık onayıyla teorik olarak mümkündür, ki bu nadiren aşılan bir engeldir.

Berlin’in Kendi İşveren Yapısı: On Çalışan Sınırı Neden Burada Gerçekten Önemli

Yukarıdaki mekanizmaların hiçbiri Berlin’e özgü değil, bunlar federal yasadır ve Flensburg’da ya da Freiburg’da da aynı şekilde uygulanır. Berlin’de gerçekten farklı olan şey, bu 10 çalışan sınırının ne kadar sık gündeme geldiği, çünkü şehrin işverenlerinin alışılmadık derecede büyük bir kesimi tam olarak bu sınırın etrafında duruyor.

Berlin Senatosu tarafından yayınlanan Berlin’in kendi Startup Ecosystem Report’u şehirde 1.600’den fazla risk sermayesi destekli girişim sayıyor, ortalama her 14 saatte bir yenisi kuruluyor, ekosistem 169 milyar Euro değerinde, bu da Almanya’nın tüm startup ekosistemi değerinin yaklaşık yüzde 43’ü demek. Bu yoğunluk en görünür şekilde Mitte, Prenzlauer Berg ve Kreuzberg’de toplanıyor. Bu şirketlerin önemli bir kısmı, özellikle 20 kişinin altındakiler, tam olarak Kleinbetriebsklausel’in teorik bir istisna olmadığı, işe alınan birinin ilk günden itibaren ve orada kaldığı sürece işten çıkarma korumasını gerçekten yöneten kural olduğu türden işverenler.

Bu, tam olarak “KSchG devreye girene kadar bekleyin” tavsiyesinin yanıltıcı olduğu nüfus. Bir Kleinbetrieb’te, KSchG koruması kıdemden bağımsız olarak asla devreye girmez, ve Berlin, büyük, köklü kurumsal işverenler etrafında kurulmuş bir şehre kıyasla bu kategoride gerçekten orantısız büyük bir işveren payına sahip.

Fotoğraf: Jan van der Wolf, kaynak Pexels

KSchG Olmasa Bile, Üç Haftalık Süre Hâlâ İşliyor

Bu, yukarıdaki her şeyi doğru anlamış olanları bile yakalayan detay. Section 4 KSchG, bir işten çıkarmanın geçersiz olduğunu iddia etmek isteyen herkesin, yazılı ihbarı aldıktan sonraki üç hafta içinde Arbeitsgericht’te dava açmasını şart koşar, ve ifadesi aynı anda iki ayrı gerekçeyi kapsar: işten çıkarmanın “sozial ungerechtfertigt” (sosyal olarak haksız, standart KSchG testi) olması “oder aus anderen Gründen rechtsunwirksam ist” (ya da başka gerekçelerle geçersiz olması). Bu ikinci madde, bu sayfanın kapsadığı tam olarak Probezeit ve Kleinbetrieb durumlarında son derece önemlidir, çünkü birinci madde orada hiç uygulanmaz.

“Başka gerekçeler” gerçekten yaygın senaryoları kapsar: Allgemeines Gleichbehandlungsgesetz kapsamında ayrımcılık (uyruk, din, engellilik, yaş ve daha fazlası) tarafından motive edilmiş bir işten çıkarma, genel iyi niyet ilkesini (Treu und Glauben) ihlal eden bir işten çıkarma, ya da meşru bir şikayeti dile getirdiğiniz için misilleme (Section 612a BGB kapsamında Maßregelungsverbot). Bunların hiçbiri altı ay kıdem ya da büyük bir işveren gerektirmez. Gerektirdiği şey, standart bir KSchG iddiasına uygulanan aynı üç haftalık pencere içinde dava açmak. Kaçırırsanız, Section 7 KSchG işten çıkarmayı başından itibaren geçerli sayar, altta yatan iddia gerçekte ne kadar güçlü olursa olsun. Bu, tam olarak “KSchG beni burada korumuyor” sonucuna doğru şekilde varıp bundan “o zaman dava açmanın hiç anlamı yok” gibi yanlış bir sonuç çıkaran insanları yakalayan tuzaktır.

Gerçekten Dava Açmanız Gerekirse: Arbeitsgericht Berlin

Berlin’in bu mücadele için kendi mahkemesi, davasına uygun büyüklükte. Wikipedia’nın kaynaklı özetine göre, Arbeitsgericht Berlin 41 meslek hakimi tarafından yönetilen 49 daire (Kammer) ile çalışıyor, bu da onu Almanya’nın en büyük iş mahkemesi yapıyor, Magdeburger Platz 1, 10785 Berlin adresinde bulunuyor. İşten çıkarma uyuşmazlıkları (Kündigungsschutzklagen), mahkemenin gerçekte ele aldığı işlerin büyük bir kısmını oluşturuyor: bir Berlin iş hukuku bürosu, yıllık başvuru hacmini yaklaşık 8.000 olarak veriyor, bunların yaklaşık yüzde 90’ı ilk duruşmada (Gütetermin) anlaşmayla (Vergleich) çözülüyor ve bu davaların yaklaşık 6.000’i üç ay içinde kapanıyor.

Orada bir dava başlatmak için avukata ihtiyacınız yok. Mahkemenin hukuki başvuru bürosu olan Rechtsantragstelle, birinci katta 129 ila 141 nolu odalarda bulunuyor, kayıt 136 nolu odanın önünde yapılıyor, Pazartesi’den Cuma’ya 08:30-13:00 arası açık, ve gündüz çalışanlar için Perşembe günleri 15:45-17:15 arası ek bir akşam seansı var. Oradaki personel, size söylediklerinize dayanarak talebinizi yazılı olarak kaydeder, ama davanız olup olmadığı konusunda hukuki tavsiye vermeleri açıkça yasaktır, ki bu tam olarak Berlin’in ücretsiz danışma merkezlerinin önce doldurmak için var olduğu boşluktur.

Gerçek Hayattan

Berlin merkezli bir yabancı blogu olan The Berlin Life, bir Probezeit feshinin mali yönü konusunda açık sözlü: yeni gelenler genellikle Alman işsizlik yardımına hemen hak kazanamıyor, bu yüzden pratik tavsiye, yeni bir işin iki haftalık ihbar penceresini aşacağını varsaymak yerine taşınmadan önce altı ila on iki aylık tasarruf bütçelemek. Aynı kaynak, önceden hiçbir geri bildirim olmadan ani fesihleri kendi başına bir uyarı işareti olacak kadar yaygın olarak tanımlıyor, ve bir fesih mektubundan öğrenmeyi beklemek yerine performansınız hakkında doğrudan bir değerlendirme istemenizi, ayrıca feshin haksız olduğunu düşünüyorsanız üç hafta içinde bir avukata danışmanızı öneriyor, ki bu yukarıda anlatılan Section 4 KSchG süresiyle tam olarak örtüşüyor.

Bu tavsiye, büyük, İK’lı bir işverende olduğundan beş kişilik bir Berlin startup’ında farklı yerine oturuyor. Bordroyu kendisi yürüten küçük bir kurucu ekibin, daha büyük bir şirketin hukuk ekibinin genellikle ısrar ettiği türden resmi, belgelenmiş bir performans değerlendirme sürecini sessizce arka planda yürütme olasılığı daha düşük, bu da yeni gelenlerin anlattığı sürpriz faktörünün, gerçek bir açıklaması olmayan kısa bir mektubun, Berlin’in alışılmadık derecede fazla sayıda barındırdığı tam olarak bu tür işverenlerde daha sık ortaya çıktığı anlamına geliyor.

Adım Adım

1. Sözleşmenizdeki gerçek Probezeit süresini ve başlangıç tarihini kontrol edin.Altı ayı aşan hiçbir şey deneme dönemi olarak uygulanabilir değildir, ve iki haftalık ihbar kuralı sadece üzerinde anlaşılmış sürenin gerçekten devam ettiği kadar geçerlidir.
2. İşvereninizin düzenli olarak yaklaşık kaç kişi çalıştırdığını öğrenin, unvanınız ya da pozisyonun ne kadar kalıcı sunulduğu değil. 10 çalışanlık Kleinbetrieb sınırına karşı tartılan bu sayı, KSchG korumasının orada size, ister deneme döneminde ister sonrasında, hiç uygulanıp uygulanmayacağına karar verir.
3. İşten çıkarılırsanız ve bunun performansla hiç ilgisi olmadığını düşünüyorsanız, ayrımcılık, bir şikayete misilleme, kötü niyet, yazılı ihbarı aldığınız tarihi hemen not edin. Section 4 KSchG'deki üç haftalık dava açma süresi, sıradan KSchG korumasının size uygulanıp uygulanmadığından bağımsız olarak işler.
4. Bu süre kapanmadan önce ücretsiz danışmanlık alın, sonra değil. BEMA, Faire Mobilität ya da bir sendikaya üyeyseniz DGB Rechtsschutz, bir davanın açmaya değer olup olmadığını hızlıca söyleyebilir.
5. Dava açmanız gerekirse, Arbeitsgericht Berlin'in Magdeburger Platz 1'deki Rechtsantragstelle'si talebinizi avukatsız kaydeder, Pazartesi'den Cuma'ya sabahları, artı bir Perşembe akşam seansıyla, ama davanızın esası hakkında size tavsiye vermez.
6. Probezeit sırasında hamile kalırsanız, işvereninize söyleyin ve özellikle Section 17 MuSchG'ye dayanın.Bu, kıdeminizden bağımsız olarak hem basitleştirilmiş fesih kuralının hem de Kleinbetrieb muafiyetinin üzerine geçer.
7. Altı aylık tarihi kendi takviminize işaretleyin.Ne standart dört haftalık ihbar süresi ne de uygulandığı yerlerde KSchG koruması kendini duyurur, o tarihten itibaren sadece kendiliğinden geçerli hale gelir.

Uyumluluk Notu

Bu sayfa, BGB, KSchG ve MuSchG kapsamında Alman deneme dönemleri ve işten çıkarma koruması etrafındaki genel çerçeveyi ve Berlin’in kendi işveren yapısının ve mahkeme sisteminin buna nasıl uyduğunu anlatıyor, ama bu hukuki tavsiye değildir, ve özel durumlar, sözleşmenizin ifadesi, işvereninizin gerçek çalışan sayısı, sonucu değiştirebilir. Kendi durumunuz için güncel detayları BEMA gibi ücretsiz bir danışma merkeziyle, bir iş hukuku danışmanıyla (Fachanwalt für Arbeitsrecht) ya da doğrudan Arbeitsgericht Berlin ile teyit edin.